Etnoköy Çıplak Projesi

Etnoköy Çıplak Projesi

Uygulama Yürütücüsü

OPET Petrolcülük A. Ş.

Uygulamanın Özeti

Çanakkale’nin sürdürülebilir kalkınmada rölünü arttırmak, kültür ve turizmden hak ettiği payı almasını sağlamak üzere 14 yıldır yürüttüğü Tarihe Saygı Projesi ile OPET, 2018 yılı Troya bölgesi çalışmaları kapsamında Tevfikiye’yi Arkeo-köy’e dönüştürdükten sonra Troya’nın keşfinin başlangıç noktası sayılan Çıplak Köyü’nü de Etno-köye dönüştürdü. Troya Antik Kenti ve Troya Müzesi’nin yanı başında olan ve Troya’dan kalan kütür ve tarım mirasını hala yaşayan Çıplak Köyü’nde gerçekleştirilen çalışmalar 5000 yıllık bu mirası tekrar canlandırmak ve sürdürülmesine katkı sağlamak amacıyla hayata geçirildi.

Anadolu’nun farklı tarihsel ve kültürel katmanlarını yansıtan Çıplak Köyü’nde yürütülen çalışmaların ana eksenini; insan yapımı kültürel öğeleri ele alan bir bilim dalı olan etnografya kelimesinden türetilen “etno-köy” kavramı oluşturdu. Etno-köy projesi Türkiye’de müze, ören yeri ve kültürü- tarihi ile hâlâ yaşayan köyleri bir araya getiren tek proje. Proje; Anadolu geleneğinin kültür mirasını temsil eden tüm katmanlara dair öğeler, dokular ve öyküler barındıran Çıplak Köyü’nün etno-kültürel mirasını yansıtacak şekilde kur-gulandı.

Troya ve arkeolojinin doğuşu, Osmanlı, 20’inci yüzyıl başı savaşlar dönemi ve Cumhuriyet’in izlerini taşıyan Çıplak Köyü, Çanakkale’nin Türk ve Osmanlı tarihinden bir kesit olarak tasarlandı. Bu kurgu içinde 1870’ten itibaren, arkeoloji biliminin de başlangıcı kabul edilen Troya kazıları süresince 17’nci yüzyıldan itibaren seyyahların, Schliemann ile başlayan arkeoloji çalışmaları ve ardından gelen arkeolo-gların Çıplak Köyü ile olan ilişkisi vurgulandı. Aynı zamanda “yaşayan tarih” başlığıyla kavramsallaştırılan ve tarım kültürünü odağına alan anlatımlara yer verildi. Geleneksel tarımın izlerinin hala bulunabildiği Çıplak Köyü’nde ziyaretçilere köy tarihçesini özgün motiflerle aktaran bir yaşam alanı dizayn edildi.

Proje kapsamında Çanakkale Halk Eğitim Merkezi işbirliği ile Çıplak Köyü sakinlerine yönelik bölgeyi ziyaret eden Türk ve yabancı turistleri karşılama, ağırlama, iletişim kurabilmeleri için alanlarında uzman eğitmenler tarafından eğitimler verildi. Köyde bir yöresel ürün üretme tesisi kuruldu.

Çıplak Köyü; bugün evlerinin duvarlarındaki desenler, Troya taşlarından oluşan camisi ve çeşmesi, tarım mirası ürünleri, peyzaj uygulamaları, staış standları ve kafeleri ile ziyaretçilerini bekliyor.

Uygulamanın Ana Amacı

Çanakkale’nin ve yöre halkının tarih, kültür, turizm açısından kalkınma ve ekonomik gelişiminin her ögesini içerisinde barındıran Troya’nın ve Çıplak Köyü’nün turizm potansiyelinin artışını sağlayarak yerel ekonomik kalkınmayı, istihdam yaratarak yaşam kalitesinin daha da artırılması hedeflendi. OPET Tarihe Saygı Projesi’nin Troya ayağında Etnoköy konsepti ile Etnografya kavramından yola çıkılarak içeriği oluşturulan bu projede ise Troya ve çevresinin Türkleşmesi ve Müslümanlaşmasında ilk ve en önemli yerleşme olan Çıplak Köyü’nün tarihini, gelenek göreneklerini, mimari yapılarını, tarım ve ev aletlerini, ama aynı zamanda köyün eğitim mirasını, önce köy sakinleri ile yeniden buluşturmak amaçlandı.

Uygulamanın Hedefi

• Çanakkale’nin sürdürülebilir kalkınmada rölüne destek vermek.
• Troya’nın dünyaya tanıtılması için uluslararası ölçekte başlatılan kültür ve turizm hamlesine destek vermek
• Çanakkale’nin ve Çıplak Köyü’ün Troya kültür turizminden hak ettiği payı almasını sağlamak ve geçmişten bugüne getirdikleri yerel ve tarihi özelliklerinin ön plana çıkartmak
• Köy halkının kültürel ve tarihi turizmde aktif rol oynamasını sağlamak
• Çıplak Köyü’nin bölgeye gelen yerli ve yabancı ziyaretçilere en iyi hizmeti verebilecek duruma getirilmesi

KSS Çözümü İçin Yapılan Faaliyetler

Etno-köy Çıplak Projesi, Türkiye’de müze, ören yeri ve kültürü- tarihi ile hâlâ yaşayan köyleri bir araya getiren tek proje olarak hayata geçirildi.

Proje başlangıcında köy halkıyla anketler gerçekleştirildi. Köyün sosyo-ekonomik, demografik bilgileri derlendi, Troya’ya ve köylerine ilişkin görüş ve beklentileri alındı.

Köy komitesi kuruldu. 13 kişilik komite haftalık toplantılar gerçekleştirdi.

Çıplak Dede Türbesi, tarihi çeşme ve köy kahvesini içine alan köy meydanı, konsepte uygun olarak ye-niden düzenlendi.

Köy meydanına, köylülerin ürünlerini satabileceği satış stantları yerleştirildi. Burada köyde kurulan Tarım Kooperatifi’nde üretilen Etno-köy markalı yerel gıda ürünleri satılıyor.

Evlerin cepheleri ve bahçe duvarları boyanırken köy genelinde peyzaj çalışmaları uygulandı.

Köy evlerinin pencereleri ve duvarlarına konsepte uygun olarak desen ve süslemeler yapılarak estetik bir bütünlük sağlandı.

Kullanılmayan ve yıkılmak üzere olan bir köy evi Troya kazılarının tarihini, buluntuları ve keşiflerle ilerleyen bir hikayeyi yansıtan ‘Arkeoloji Evi’ olarak düzenlendi.
“Arkeoloji Evi”nin yanındaki bir bina ise “Osmanlı’dan Günümüze Yerel Tarih Evi” olarak düzenlenerek Anadolu coğrafyasının en zengin etnografik öğelerinden olan tarımın tarihi, Çıplak ve Troya bölgesinden farklı buluntu ve görsel belgeler ışığında ele alındı.
Yerel Tarih Evi’nin hemen arkasındaki bina, köy pansiyonuna dönüştürüldü.

Köy meydanına yakın bir bölgede hijyenik kurallara uygun şekilde “Yöresel Ürün Yapım Evi” oluştu-ruldu. Burada yöreye özgü ürünler gelen ziyaretçilere sunuluyor.

Köy meydanından başlayıp Troya Kültür Rotası ile birleşen ve Troya Müzesi’ne bağlanan yol, ‘Arkeoloji Yolu’ olarak genel dokuya uygun olarak düzenlendi.

Tevfikiye Köyü girişinin karşısından başlayan ve Çıplak Köyü meydanına ulaşan ana yol “Çıplak Yolu” olarak düzenlendi. Yol boyunca; bölgenin tarım ürünlerini, köye özgü ürün ve motifleri tanıtan bilgi panoları yer alırken yapılacak çiçeklendirme ve estetik öğelerle yola farklı bir görünüm kazandırıldı.

Köy meydanından başlayıp Peyan Mezarlığı’na ulaşan doğa yürüyüşü yolu “Peyan Yolu” adıyla ye-niden düzenlendi.

KSS Çözümü’nün Paydaşlarla İlişkisi & Paydaş Katılımı

Projede ana paydaş Çanakkale Valiliği olmakla birlikte valilik çatısı altında bulunan “Troya İcra Komitesi” komitesi paydaşları Çanakkale İl Kültür Müdürlüğü, Çanakkale İl Özel İdaresi, Çanakkale Ticaret ve Sa-nayi Odası, Çanakkale Turistik Otelciler Derneği, Çanakkale 18 Mart Üniversitesi, Türkiye Seyahat Acenteleri Birliği, Güney Marmara Kalkınma Ajansı ile başarılı işbirlikleri gerçekleştirildi.
Çıplak Köyü’nün kültür, tarih ve tarımsal mirasını öne çıkarmak üzere köyü baştan ele alıp yeni bir konsept yaratmak için Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi öğretim üyeleri; Troya Kazı Başkanı Prof. Dr. Rüstem Aslan’ın bilimsel, Dr. Seyhan Boztepe’nin sanat-tasarım ve Deniz Erbaş’ın sanat tarihi danışmanlığı ile gerçekleştirilen çalışmalarla birlikte Etnoköy konsepti ortaya çıktı.
Ayrıca PR ajansı, dijital ajans, medya planlama ve satın alma ajansı, reklam ajansı işbirliği bütünsel bir çalışma gerçekleştirildi.

KSS Çözümü’nün Çıktıları/Etkileri/Sonuçları

• Köyün genelinde peyzaj çalışması yapıldı. Akasya, selvi, zakkum ve gülden oluşan toplam 2 bin 245 adet bitki dikimi yapıldı.
• Çıplak Köyü halkının gelişimine yönelik Çanakkale Halk Eğitim Merkezi işbirliği ile kurslar düzenlendi. Kurs programı kapsamında toplam 1320 saat eğitim verildi. Temiz Tuvalet ve Hijyen, İngilizce, Dikiş, Yöresel Ürünler yapımı, Anadolu ve Türk kültürü, Diksiyon konularında düzenlenen kurslara toplam 213 kişi katıldı
• Yaklaşık 9500 kişilik iş gücü ile 7 iş makinası, 5 binek araç ve 1,5 yıllık çalışma süresi sonucun-da Çıplak Köyü’nü Etnoköy haline getirdik.
• Ocak- Kasım 2020 haber sayısı: 274
Haberlerin erişimi: 1.836.221 kişi
• Kafa radyo köydem canlı yayını ile 289.000 kişiye erişildi.

Programın Yürütülmesi Sırasında Öğrenilen Dersler

Etno-köy Çıplak Projesi, Troya bölgesinde gerçekleştirdiğimiz ikinci köy projesi olduğu için deneyim-lerimizi bu projeye aktarma fırsatı bulduk. Hem paydaş iletişimi hem de üniversite danışmanlığı konularında deneyimlerimizi bu projeye aktarabildik.

Çıplak Köyü’nde yapılan çalışmaların amacı gelenekle geleceği birleştirmek ve var olan yaşam kültürün-de bunu içselleştirilmesinin önünü açmaktı. Türkiye’de müze, ören yeri ve kültürü- tarihi ile hâlâ yaşayan köyleri bir araya getiren tek proje olan Etnoköy Projesi OPET’in en zengin içerikte ve kapsamlı köy re-habilitasyon projesi oldu.

2006 yılından bu yana Gelibolu Yarımadası’nda yürütülen OPET Tarihe Saygı Projesi, bu bölgeyi iyi tanıyor olmamız Troya bölgesindeki çalışmalarımıza da ışık tutmuş oldu.

KSS Çözümünün İç ve Dış İletişimi

Ulusal basın iletişimi, basın lansmanı, radio canlı yayınları, sosyal medya iletişimi, Çanakkale Halk Eğitim Merkezi işbirliği ile köy halkına verilen eğitimler, köy komitesi toplantıları ile köy halkının projeye dahil edilmesi, boyama etkinlikleri, yerel medya iletişimi gerçekleştirildi.

Sürüdürülebilir Kalkınma Amacı

Uygulama Yürütücüsü İletişim :