Sürdürülebilir Ayçiçek Tarımı

Sürdürülebilir Ayçiçek Tarımı

Uygulama Yürütücüsü

Elita Gıda San. ve Tic. A.Ş.

Uygulamanın Özeti

Türkiye’de ilk defa ulusal ve uluslararası standartlara göre Sürdürülebilir Ayçiçek Tarımı yaparak, Türkiye’nin ilk Sürdürülebilir Ayçiçek Yağını üretmek.

Uygulamanın Ana Amacı

Sunar, 40 yıldır tarımsal sanayi sektöründe faaliyet göstermekte olan şirketler grubudur. Var olmasının yegane nedeni; ülkemizin bereketli topraklarında yapılan tarım ve çiftçilerimizin alın teridir. Elita Gıda, Sunar şirketler grubunun bitkisel yağ üretim tesisidir.

Sunar’ın Sürdürülebilirlik Vizyonu; “Gelecek nesillerin yaşanabilir bir dünyada, refah içinde hayatlarını sürdürebilmeleri için; gücümüzü topraktan alarak sürdürülebilir kalkınmayı yaşamak ve yaşatmak.
Bu hayalimizi gerçekleştirirken; doğadaki ayak izimizi azaltmak ve toplumsal faydamızı artırmak” tır.

• 2050 yılında dünya nüfusunun 9 milyara ulaşılacağı tahmin edilmektedir. Bu nüfusu doyurabilmek için çiftçilerimiz, biz tarımsal sanayi şirketleri ve gıda şirketleri olarak elimizdeki kaynaklarla %70 daha fazla sağlıklı ve güvenli gıda üretmeliyiz. FAO’ya göre Sürdürülebilir Toprak Yönetimi ile %58 daha fazla gıda üretimi gerçekleştirilebiliriz.
Sürdürülebilir Ayçiçek Tarımı projesine bu motivasyonla ve sürdürülebilirlik vizyonu ışığında aşağıdaki amaçla başlanmıştır.

• Türkiye’nin en verimli ovası olan ve dünyanın en verimli üç ovasından biri olan Çukurova topraklarının entansif tarımdan kaynaklanabilecek kalite kayıplarını engellemek, gelecek nesillere Çukurova’yı aynı sıfatlarla adlandırabilme mirasını bırakmak, bölgemiz çiftçisinin ekonomik olarak kalkınırken Türkiye’de önümüzdeki 10 yılın en önemli ve stratejik konu başlığı olan Sürdürülebilir Tarımda «öncü çiftçi» konumuna getirmek ve devletimizin de imzacısı olduğu BM Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerine katkıda bulunmak.

Uygulamanın Hedefi

1) Çiftçilerimizin sözleşmeli tarımla ekonomik olarak kalkınması,
2) Sunar Grup tarafından sağlanan makine ve ekipmanlarla tam teşekküllü modern işletmelerin artmasının sağlanması, çağın global çiftçi profiline uyum sağlaması,
3) Çiftçilerimizin topraklarının verimliliklerini koruyarak, çiftçilik mesleğinin ekonomik devamlılığının sağlanması, köyden kente göçün azaltılması,
4) Adana’nın özellikle dağlık bölgelerindeki tarımın teşvik edilmesi
5) Toprağın, suyun, havanın kalitesinin korunması, bölgedeki biyoçeşitliliğin korunması,
6) Dünya’nın en önemli problemlerinden ikisi olan; açlık ve sağlıksız ürün sorunlarının çözümüne katkıda bulunulması,
7) Doğru ilaçlama ve gübreleme yöntemiyle çiftçinin ekonomik olarak kar etmesinin sağlanması, çiftçilerimize diğer tarımsal problemlerde danışmanlık verilmesi,
1) Çiftçilerimizin daha kaliteli ürünler üretmesini ve ürünlerinin satış bedellerinin artmasını sağlamak,
2) Çiftçilerimizin doğru ilaçlama ve gübreleme yöntemiyle oluşabilecek sağlık problemlerinin önüne geçilmesini sağlamak,
3) Bölge çiftçisini kalkındırabilecek sosyal sorumluluk projeleri planlamak ve uygulamak,
4) Çiftçilerimizin sosyal sürdürülebilirlik yönünden doğru uygulamalar benimsemesini sağlamak, çalışma standartlarını kurallara bağlamak,
5) Türk tüketicisini Türkiye’de bir ilk olarak Sürdürülebilir Ayçiçek Yağı ile tanıştırmak.

Rakamsal Hedefler
•5 yılın sonunda Toplam Sunar Grup Hammadde Alımının %10’unu Sürdürülebilir Tarımdan elde etmek.
•5 yılın sonunda en az 200 kişilik çiftçi hedef kitlesine ulaşmak.
•5 yılın sonunda bölgemizde sürdürülebilirlik ve biyoçeşitlilik kapsamında en az 3 Sosyal Sorumluluk Projesi planlamak ve uygulamak,

KSS Çözümü İçin Yapılan Faaliyetler

2016 yılı için proje pilot bölgesi Adana’nın Aladağ ilçesi seçilmiştir.
Aladağ Adana’ya yaklaşık 70 km uzaklıktaki bir dağ köyüdür. Sürdürülebilir Tarım faaliyetlerinin yapıldığı alan ise bu dağ köyünün aşağı kısmında kalan sınırlı bir ova/tarım bölgesidir.

Pilot bölge olarak Aladağ seçilmesinin sebebi; bölgenin merkeze uzaklığı sebebiyle refah düzeyinin düşük olması ve bu bölgede yetiştirilen tarım ürünlerinin lojistik maliyetlerinden ötürü piyasa değerinden daha düşük fiyatlandırılmasıdır.

Sürdürülebilir tarım faaliyetleri kapsamında yapılan faaliyetler şu şekildedir;

1) Sürdürülebilir tarımın ve toprağın korunmasının önemi köy sohbet toplantıları ile çiftçilere anlatılmıştır.
2) Sürdürülebilir tarımın şartları anlatılarak yaşanabilecek sorunlar çiftçiler ile istişare edilmiştir.
3) Ücretsiz olarak toprak analizleri yaptırılmış, böylece hem bölgenin ayçiçek tarımına uygunluğu tespit edilmiş hem de tarım yapılan alanda toprağın ihtiyaçları ve geliştirilebilecek iyi uygulamalar belirlenmiştir.
4) Çiftçiler ile alım sözleşmesi yapılmış, böylece çiftçilerin hakları korunurken sözleşmeli tarım desteğinden de faydalanmaları sağlanmıştır.
5) Ekim zamanı doğru tohum seçiminin yapılabilmesi için danışmanlık verilmiştir.
6) Bu aşamadan sonra ayçiçek tarımı ile ilgili tüm toprak yönetimi, su yönetimi, enerji yönetimi, kimyasal ve gübre kullanımı yönetimi ile ilgili eğitimler çiftçilere tarla başı eğitimleri ile sağlanmıştır.
7) Tarım İl ve İlçe Müdürlükleri, özel eğitim kurumları ve halk eğitim merkezleri iş birliği ile tüm çiftçilerimize ilk yardım, hijyen, bitki koruma ürünleri operatörlük, entegre mücadele, atık yönetimi, toprak yönetimi, enerji yönetimi ve biyoçeşitlilik eğitimleri verildi.
8) Tarımsal faaliyetler neticesinde ortaya çıkan ve iklim değişikliğine etki eden karbon ayak izi ölçülerek kontrol altında tutulmuştur.
9) Bölge çiftçilerine özel bir kalite yönetim ve dokümantasyon sistemi oluşturulmuştur.
10) Çiftçilerin sağlıklı ve güvenli bir ortamda çalışmalarını sağlamak için tarım depoları oluşturmaları sağlanmış; bu depolardaki yangın tüpleri, ilkyardım çantaları, koruma ekipmanları, bitki koruma ürünleri dolapları ve diğer malzemeler tüm çiftçilere ücretsiz olarak sağlanmıştır.
11) Çiftçilerin her türlü kayıtlarını (su kullanımı, BKÜ kullanımı, gelir-gider dengesi) tutmaları için üretim defterleri oluşturulmuştur. Defterler ayrıca Sürdürülebilir Tarımın temel ilkelerini de anlatmaktadır.
12) Tarım yapılan köyler ilçe merkezine uzak bir konumda bulunduğundan ve ulaşım şartları elverişli olmadığından bölgede evsel atıkların toplandığı düzenli bir sistem mevcut değildi. Yerel otoritelerle yapılan görüşmelerde bu soruna dikkat çekilerek çözümüne katkıda bulunuldu.
13) Bölgedeki iki derslikli ve tek öğretmenli ilk okulun bütün bakım masrafları üstlenilmiş, öğrencilere kitap-kırtasiye yardımları sağlanmıştır.

2016 yılında toplamda 30 çiftçi ile sözleşmeli sürdürülebilir ayçiçek tarımı yapılarak 525 ton Sürdürülebilir Ayçiçek Yağı elde edilmiştir. 2016 yılında bağımsız denetim kuruluşunun yaptığı denetime göre proje ilk yılında %97 başarıya ulaşmıştır.

2017 yılında ise bu başarı yüzdesi neticesinde iş ortakları ile karar alınarak çiftçi sayımız 134 e çıkarılmıştır. Bir önceki yılda gerçekleştirilen çalışmalara ek olarak 2017 yılında şu çalışmalar yapılmıştır;
- Konvansiyonel gübrenin kullanımını azaltmak amacıyla dünya çapında bir mikrobiyal gübre firması ile deneme üretimleri yapılmış ve dekar başına 20 kg ekstra verim elde edilmiştir. Böylece daha çevre ve toprak dostu yöntemlerle daha yüksek ekonomik kazanç sağlanmıştır.
- Zirai atıkların azaltılması ya da daha uygun yöntemlerle bertarafının sağlanması için atık yönetim sistemi oluşturulmuştur. Atık yönetim sistemi zincirinin tamamının devreye alınması yerel otoritelerin de katılımıyla yeni proje yılında gerçekleştirilecektir.
- Bölgenin etrafı ormanlarla çevrili olup, biyoçeşitlilik bakımından oldukça zengindir. Bu biyoçeşitlilik piramidindeki bazı canlılar tarla bitkilerine ciddi fiziksel zararlar verip büyük maddi kayıpların oluşmasına neden olmaktadır. Bu zararların önlenebilmesi için biyolojik çeşitliliğe de katkı sağlayabilecek farklı bitki türlerinden çit yapılması projesi hayata geçirilmiştir.

KSS Çözümü’nün Paydaşlarla İlişkisi & Paydaş Katılımı

• Yaklaşık 150 Çiftçi
• Global Partner
• Tarım İl Müdürlüğü
• Tarım İlçe Müdürlükleri
• Aladağ Belediyesi
• Karaisalı Belediyesi
• Mikrobiyal Gübre Firması
• Adana Büyükşehir Belediyesi
• Orman Genel Müdürlüğü
• Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü 7. Bölge Müdürlüğü

KSS Çözümü’nün Çıktıları/Etkileri/Sonuçları

2 Yıllık Proje Sürecinde;

30’u Adana’nın Tarımsal Faaliyetler Açısından Dezavantajlı Bölgelerinde Yer Alan 134 Çiftçi ile Sözleşmeli Tarım yapılarak hakları korunmuş ve ürünlerin uygun piyasa değerinde satın alımı gerçekleştirilmiştir.

134 çiftçiye İlk Yardım, Hijyen, Atık Yönetimi, Enerji Yönetimi, Biyoçeşitlilik, Entegre Mücadele, Toprak Yönetimi eğitimleri verilmiştir.

134 çiftçiye ait toplamda yaklaşık 22.000 dekarlık alan Sürdürülebilir Tarım faaliyetleri ile korunmuş, kalite ve verim kaybı yaşaması engellenmiştir.

Özellikle projeyi iki yıldır uygulayan çiftçilerimiz birbirlerine eğitim verebilecek konuma gelmiş ve bir çiftçiyi aralarından öncü çiftçi olarak seçmişlerdir.

Yapılan analizler sonucunda elde edilen hammaddede bir önceki yıla göre yağlılık oranında ortalama 2 puanlık artış yaşanmıştır.

İklim koşulları bir önceki yıla göre çok sert geçmesine rağmen toplam kg/dekar verimde stabilite sağlanmıştır.

Programın Yürütülmesi Sırasında Öğrenilen Dersler

Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerine imza atan ülkemiz 34 OECD ülkesi arasında kalkınma hedeflerine yakınlıkta 33. Sırada yer almaktadır. Ülkemizin taahhüt ettiği hedeflere ulaşabilmesi için kamu, özel sektör ve STK larımızın işbirliği oldukça önemlidir. Projemiz 17 Kalkınma Hedefinin 8 ine hizmet ederek, her yönüyle ülkemizin taahhütlerini yerine getirmesine katkıda bulunmaktadır.

Sürdürülebilir Tarım bahçe bitkilerinde görece uygulanması daha kolay olan kurallar dizisidir. Sunar ile birlikte Sürdürülebilir Tarım ilk defa tarla bitkilerinde uygulanmıştır.

Yağ sektörü kar marjı oldukça düşük bir sektördür. Sunar çiftçisine sağladığı imkanların tüm ek maliyetlerini tamamen kendisi üstlenmiştir. Elde edilen sürdürülebilir ayçiçek yağı piyasa fiyatından değerlendirilmektedir.

Bu tarz uygulamalarda çiftçilerin güvenini sanayici olarak aracısız kazanmak oldukça zordur. Sunar, bölgede 40 yıldan uzun bir süredir faaliyet göstermesi, Çukurova’yı mısır ambarı haline getiren firma olması, çiftçinin dostu, güvenilir firma imajı neticesinde çiftçilerle uygulamalar hususunda hiç sorun yaşamamıştır.

KSS Çözümünün İç ve Dış İletişimi

Medya Yansımalarından Örnekler;
- Sürdürülebilirlik Akademisi- 3. Sürdürülebilir Gıda Konferansı Oturumu. Dr. Serkan Özkanlı- Sunar Grup Tedarik Zinciri Genel Müdür Yardımcısı Fotoğrafı ektedir.
- Sustainable Brands 2016 Sunar Grup Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Nuri Çomu Konuşması Fotoğrafı ektedir.
- Ayrıca bazı medya organlarındaki basın yansımaları da mail ekinde sunulmuştur.
- https://www.youtube.com/watch?v=sq1OzzhKVY8 Avrupa İş Ödülleri – Türkiye Halk Oylaması Şampiyonu- Türkiye Avrupa Oylaması Temsilcisi Sunar Grup videosu. Yarışma sayfasındaki link; https://www.businessawardseurope.com/archive/st/2016/27/public_champ

Sürüdürülebilir Kalkınma Amacı

Proje İletişim :

Uygulama Yürütücüsü İletişim :